14 april 2016

Oratie Nanci Adler over de invloed van de Russische staat op de beeldvorming van de geschiedenis van de goelag.

In de Sovjet periode, maar ook weer in het huidige Rusland was en is er een aanhoudende neiging om de nationale en publieke herinnering te sturen door controle, overname, of onderdrukking van de herinnering aan de door de staat verrichtte terreur onder Sovjetleider Joseph Stalin. Tijdens haar oratie belicht NIOD directeur-onderzoek Nanci Adler een aantal voorbeelden waaruit blijkt dat deze door de Russische staat gestuurde herinneringscultuur misleidend is voor de beeldvorming over de geschiedenis van de goelag. 

Miljoenen Sovjetburgers kregen tussen de jaren 1920 - 1950 het politiek etiket ‘vijand van het volk’ opgeplakt. Zij werden gearresteerd door Stalins geheime politie en geëxecuteerd, of afgevoerd naar verre uithoeken in het Russische Rijk voor het verrichten van dwangarbeid. Hun werk bestond uit het mijnen van nikkel en goud, het graven van kanalen, de aanleg van wegen en spoorwegen, maar hun eigenlijke lot was dat velen zouden wegkwijnen van honger, kou, ziekte en/of uitputting.    

Het verschijnsel de nationale en publieke herinnering te sturen door controle, overname, of onderdrukking van de herinnering aan door de staat verrichtte terreur, is overigens niet  alleen uniek voor Rusland, stelt Adler. Het is typerend voor vele voormalige, en nog-steeds repressieve samenlevingen, die niet kunnen, niet willen, of terughoudend zijn met het omarmen van geïnstitutionaliseerde  mechanismes, zoals tribunalen of waarheids- en verzoeningscommissies.

Oratie

Prof. dr. Nanci Adler, Hoogleraar Herinnering, geschiedenis en recht in relatie tot regimewisselingen, spraak op 14 april haar oratie uit, getiteld Re-membering History in Post-Soviet Russia: A Case Study in Challenges to Transitional Justice.