6 februari 2013

Het NIOD gaat onderzoek doen naar de geschiedenis van het Nederlandse Rode Kruis tijdens en vlak na de Tweede Wereldoorlog. Dit vierjarige onderzoeksproject moet antwoord geven op de vraag hoe het NRK omging met de dilemma’s waar het tijdens de bezetting mee te maken kreeg. NIOD-onderzoekster dr. Regina Grüter zal dit maatschappelijk belangwekkende onderzoek uitvoeren.

Achtergrond

Hoewel verschillende historici wel aandacht hebben besteed aan het Nederlandse Rode Kruis tijdens de Tweede Wereldoorlog, bestaat er bijna zeventig jaar na het einde van de bezetting nog steeds geen overzichtsstudie. Het Rode Kruis is zich er in de afgelopen jaren bewust van geworden dat een onafhankelijk studie over dit complexe onderwerp nodig is. Het ledenaantal steeg van 33.500 in 1940 naar een half miljoen in 1945, maar in diezelfde periode werden met name de Joodse bevolking en politieke gevangenen door het NRK in de steek gelaten.

Het NRK heeft het onafhankelijk onderzoeksinstituut NIOD opdracht gegeven het onderzoek uit te voeren. Het onderzoek zal zich onder andere richten op de vraag hoe het NRK als humanitaire organisatie tijdens de bezetting heeft gefunctioneerd. Ook wordt onderzocht hoe het NRK terugkeek op zijn functioneren tijdens de bezetting, of en hoe er gezuiverd is en hoe het NRK is omgegaan met de kritiek van in de steek gelaten overlevenden. Speciale aandacht krijgt de kwestie van het ontbreken van hulp aan vervolgde Joden en politieke gevangenen, tijdens de oorlog en bij de naoorlogse repatriëring.

Het onderzoek zal in 2017 zijn voltooid en uitmonden in een wetenschappelijk verantwoord boek dat toegankelijk is voor een breed publiek.

Begeleidingscommissie

Gedurende het onderzoek wordt dr. Regina Grüter bijgestaan door een begeleidingscommissie die de onafhankelijkheid en wetenschappelijke kwaliteit van het onderzoek bewaakt. (Meer weten over extern gefinancierd onderzoek? Zie: richtlijnen voor historisch-wetenschappelijk onderzoek in opdracht.)

De begeleidingscommissie bestaat uit:

  • Professor dr. Hans Blom, emeritus hoogleraar Nederlandse Geschiedenis Universiteit van Amsterdam (voorzitter)
  • Dr. Geraldien von Frijtag Drabbe Kuenzel, universitair docent Universiteit Utrecht
  • Professor dr. Thea Hilhorst, hoogleraar humanitaire hulp en wederopbouw Wageningen UR
  • Professor dr. Keetie Sluyterman, hoogleraar bedrijfsgeschiedenis Universiteit Utrecht
  • Drs. Hans de Vries, oud NIOD-medewerker en onderzoeker kampen en gevangenissen

Over Regina Grüter
Regina Grüter is historica en gepromoveerd op de affaires rond Friedrich Weinreb (Een fantast schrijft geschiedenis. De affaires rond Friedrich Weinreb, 1997). Zij werkte als onderzoeker voor de Commissie Scholten, gaf leiding aan het verificatieteam van de Individuele Maror-Gelden. Tussen 2003 en 2012 is zij als hoofd van de afdeling Oorlogsnazorg verbonden geweest aan het Nederlandse Rode Kruis. In 2010 was zij in München getuige-deskundige in het proces tegen John Demjanjuk. Zij is vanwege haar kennis van het NRK en haar onderzoekservaring uitgekozen om het onderzoek uit te voeren.